Landbouw wordt gedomineerd door grootschalige bedrijven die land kopen en systemen beheersen om zoveel mogelijk geld te verdienen. Vooral vrouwen worden door deze winstgedreven werkwijze hard getroffen.
Vaak zijn het vrouwen die hun eigen land verbouwen en zo zichzelf en hun gezin eten geven. Wat ze extra verbouwen, verkopen ze aan hun gemeenschap. Dit circulaire systeem, waar iedereen baat bij heeft, wordt bijna onmogelijk gemaakt door grote internationale bedrijven die land inpikken, waterbronnen vervuilen en op allerlei manieren de klimaatcrisis verergeren. Direct of indirect zorgen grote landbouwbedrijven er juist voor dat kleinschalige boerinnen hun bron van voedsel en inkomsten steeds meer zien verdwijnen.
De regen kwam plotseling. Julieta vluchtte met haar kinderen van een overstroming die in Mozambique meer dan 700.000 mensen trof begin dit jaar. Zij overleefden het, maar haar akker niet.
“Deze overstromingen hebben mijn boerderij en onze levensvoorziening verwoest,” vertelt ze. “We hebben, zet zoals onze buren, nergens anders om heen te gaan. Waar vinden we nieuwe zaden?”
Met haar gemeenschap is Julieta ondertussen hard aan het werk om hun grond weer gereed te maken voor nieuwe landbouw. Zodat ze weer eten kunnen. Hiervoor zijn zaden essentieel.
“ActionAid heeft ons de afgelopen jaren al vaker geholpen,” zegt Julieta. “Ik gebruik wat ze aanbieden en deel het met mijn buren.” Zij laat zo zien hoe samenwerking en lokaal leiderschap de basis vormen voor herstel en toekomstbestendige landbouw.
Grootschalige landbouw leidt voornamelijk tot vernieling, maar duurzame landbouw is mogelijk! Agroecologie heet dit. Een manier waarop mensen in balans met de natuur landbouw kunnen bedrijven, en daarmee klimaatbestendig en zelfs meer efficiënt hun gewassen kunnen verbouwen.
Door vrouwen te trainen in agroecologie, zijn ze beter voorbereid op klimaatrampen en krijgen ze meer economische onafhankelijkheid. Hierdoor nemen ze vaker leiderschapsrollen op zich. Zo starten ze bijvoorbeeld coöperaties of zaadbanken. Een geweldig resultaat niet alleen voor de vrouwen zelf, maar voor de hele gemeenschap.
Duurzame, klimaatbestendige landbouw is bewezen effectief én goed voor mens en milieu. Zo heeft Ruth uit Rwanda dankzij trainingen via ActionAid niet alleen een hogere opbrengst behaald, maar ook een leiderschapsrol op zich kunnen nemen in haar gemeenschap.
“Voordat ik training kreeg, beperkte mijn hele leven zich alleen tot mijn huis en rol als vrouw en moeder,” vertelt ze. “Ik deed aan landbouw omdat dat van vrouwen verwacht werd, maar dacht er verder helemaal niet over na. Dankzij training in composteren heb ik mijn bananenoogst weten te verdubbelen.” Haar nieuwe manier van werken is zowel duurzaam als economisch slim, waardoor ze meer vrijheid heeft. En dit doet ze niet alleen.
“Vrouwen in onze gemeenschap hebben nu meer zelfvertrouwen en durven leiderschapsrollen op zich te nemen,” aldus Ruth, die nu ook president is van de ouderraad voor haar lokale school en een groep leidt die gendergerelateerd geweld aanpakt.
“Ik ben onderdeel van een gemeenschap, en samen boeken we vooruitgang en successen,” eindigt Ruth. “Ik hoop dat andere vrouwen ook kunnen leren over hun rechten.”
Van Tanzania tot Senegal en van Mozambique tot Ghana werken vrouwen aan oplossingen voor meer voedselzekerheid. Sta aan hun zijde. Zet lokale oplossingen om in blijvende verandering.