Home - Civic Space

Civic Space

Leden van ActionAid's jongerennetwerk Activista in Zambia lopen mee met een protest. De foto is genomen voordat 49 jongeren opgepakt werden voor het dragen van t-shirts waarop ze een nieuwe grondwet eisten. © ActionAid
In de civic space (maatschappelijke ruimte) kunnen burgers en organisaties zich inzetten voor hun eigen recht en dat van anderen. Deze ruimte is echter in steeds meer landen aan het krimpen, en dat is een probleem. Want zonder een maatschappelijk middenveld worden mensenrechtenactivisten of milieuactivisten opgepakt, worden demonstraties verboden en wordt persvrijheid ingeperkt.
  • 97%

    van de wereldpopulatie leeft in landen waar de maatschappelijke ruimte niet geborgen is

  • 300

    mensenrechtenverdedigers zijn vermoord in 2017

  • 113

    protesten zijn verstoord tussen juni 2016 en maart 2017

Een eerlijke overheid voor iedereen

Mensenrechtenverdedigers, protestacties en maatschappelijke organisaties zijn van essentieel belang. Zij zorgen er namelijk voor dat de overheid in het belang van alle burgers blijft handelen, niet alleen in het belang van multinationals of de elite. Waar de ruimte voor maatschappelijke organisaties en burgers wordt ingeperkt zijn de meest kwetsbare en gemarginaliseerde groepen (zoals vrouwen en kinderen) de dupe. Juist voor hen is namelijk moeilijk om voor hun rechten op te komen.

Wereldwijd probleem

Zowel in Nederland als in andere landen hebben beperkingen aan de maatschappelijke ruimte ernstige gevolgen. De vrijheid van meningsuiting staat onder druk, journalisten worden opgepakt en maatschappelijke organisaties worden tegengewerkt als zij kritiek op de overheid hebben. Dit gebeurde bijvoorbeeld onlangs bij het ActionAid kantoor in Oeganda, waar een politie-inval plaatsvond.

Laat je stem horen en help mee! >>

Politie-inval bij ActionAid Oeganda

In oktober 2017 werden onze activiteiten in Oeganda bemoeilijkt toen de overheid het ActionAid-kantoor binnenviel. Laptops werden in beslag genomen en de bankrekening werd bevroren. Niet lang daarvoor had ActionAid Oeganda kritiek geuit op een aanstaande grondwetswijziging die president Museveni, die al 31 jaar aan de macht is, in staat zou stellen om te gaan voor een nieuwe termijn.

De inval stond niet op zichzelf: ook lokale partnerorganisaties werden tegengewerkt. Na protesten van supporters, partners, donoren én ActionAid-kantoren wereldwijd, stelde de rechtbank ActionAid in het gelijk en konden zij hun werk voortzetten. Toch blijven dergelijke overheidsacties zeer zorgwekkend.

ActionAid Oeganda werd door de rechtbank in het gelijk gesteld. © ActionAid

Vrouwen lopen meer gevaar

De krimpende maatschappelijke ruimte is nog schrijnender voor vrouwelijke activisten. Door diepgewortelde ideeën en tradities lopen zij veelal meer gevaar dan mannen wanneer ze zich uitspreken tegen de overheid. Vrouwen worden uitgesloten van besluitvorming en het zwijgen opgelegd, soms zelfs met de dood tot gevolg. Zo werd in 2018 de Braziliaanse politica en vrouwenrechtenactiviste Marielle Franco vermoord, en recentelijk werden in Saudi-Arabië vrouwelijke mensenrechtenverdedigers in de gevangenis gemarteld en seksueel geïntimideerd.

Milieubeschermers

Niet alleen voor mensenrechten is een kleine maatschappelijke ruimte een probleem. Steeds meer mensen ondervinden de gevolgen van klimaatverandering. Het is al duidelijk dat zonder druk van buitenaf overheden minder maatregelen nemen om milieuvervuiling tegen te gaan. Die druk van milieubeschermers is dus hard nodig. Toch zijn er in 2017 een recordaantal van 207 natuurbeschermers vermoord.

Manieren van onderdrukking

Overheden hebben verschillende manieren om ervoor te zorgen dat de maatschappelijke ruimte steeds kleiner wordt, waaronder beperkende wetgeving en persoonlijke aanvallen op mensenrechtenverdedigers. Ook komt het voor dat  overheden personen en organisaties stigmatiseren door ze (vals) neer te zetten als terroristen, criminelen of corrupt. Daarnaast wordt extreme surveillance en beperking van de persvrijheid vaak gebruikt.

Dit doet ActionAid

  • Wij voeren in buiten- én binnenland campagne voor beter beleid op het gebied van vrijheid en de waardering van maatschappelijke organisaties.

  • We verenigen vrouwen in vrouwengroepen en coöperaties zodat ze samen op kunnen komen voor hun rechten en daardoor sterker staan.

  • We werken samen met andere organisaties en mensenrechtenverdedigers om het maatschappelijk middenveld sterker te maken én te houden.

Waarom systeemverandering noodzakelijk is

Jannelieke Aalstein is de directeur van ActionAid Nederland

Jannelieke Aalstein geeft je elke maand een blik achter de schermen van ActionAid in een persoonlijke blog. Ze schrijft over wat we doen, hoe we dat doen en vooral: waarom we dat doen.

Lees nu haar laatste blog >>

Pagina aangepast op 29 maart 2019