Home - Ons werk - Thema’s - Duurzame aarde - Land en voedsel

"Voor vrouwen in Afrika is land alles. Het is hun leven. Hun thuis. Hun voedsel. Hun inkomen."

- Ann Ondaye, deelnemer van Women2Kilimanjaro: een beweging van 5.000 boerinnen uit 20 landen die in oktober 2016 met succes opkwamen voor hun landrechten.
Boerinnen in Rwanda verdedigen hun landrechten. Foto: ActionAid

Land en voedsel

Ondanks grote vooruitgang lijden nog bijna 800 miljoen mensen in de wereld elke dag honger. Onacceptabel, vooral omdat we in staat zijn dit te veranderen. We moeten ons systeem omvormen om te zorgen dat voedsel eerlijker wordt verdeeld en duurzamer wordt verbouwd. Vooral nu de wereldbevolking groeit en de druk op natuurlijke hulpbronnen toeneemt. ActionAid helpt mensen in ontwikkelingslanden voor hun recht op land en voedsel op te komen en richt zich daarbij met name op vrouwen.

 

  • 800 miljoen

    mensen lijden elke dag honger. De meeste hiervan wonen in Afrika en Azië.

  • 8 op de 10

    vrouwen in de armste landen werkt in de landbouw

  • 20-30%

    stijgt de oogst als vrouwen dezelfde landrechten en toegang tot landbouwmiddelen krijgen als mannen.

Landrechten

Tot wel 80 procent van het voedsel in ontwikkelingslanden wordt geproduceerd door kleinschalige boeren, met name boerinnen. Toch worden hun rechten, zoals hun landrechten, slecht beschermd. Slechts 15% van de landbeheerders in Afrika is vrouw. Vrouwen krijgen vaak geen (goede) landbouwgrond toegewezen en eigendom en erfrecht van land is in veel landen slecht geregeld. Door de groeiende vraag naar vruchtbare landbouwgrond worden lokale boeren steeds vaker van hun land gejaagd. Vaak zonder inspraak of compensatie. Betere landrechten voor vrouwen en gemeenschappen zijn cruciaal voor de aanpak van honger en armoede.

Een sterke positie

Daarnaast ontbreekt het boerinnen aan een gelijkwaardige positie. Zij worden vaak niet betrokken in besluitvorming en hun enorme kennis wordt onvoldoende benut. Door zich te organiseren in coöperaties kunnen zij niet alleen hun productie en afzet verhogen, maar ook beter hun stem laten horen richting overheid en bedrijven. Het is namelijk cruciaal dat overheden investeren in kleinschalige landbouw en vrouwen in het bijzonder. Het potentieel is groot. Door vrouwen landrechten, inspraak en toegang tot landbouwsteun te geven, stijgt de gemiddelde oogst met 20 tot 30 procent. Een geweldig wapen in het terugdringen van honger, armoede en ongelijkheid.

Klimaatresistente landbouw

Ook klimaatverandering is een grote bedreiging voor de oogsten van kleine boeren en boerinnen. Door langere periodes van droogte of juist extreme regenval mislukken de oogsten soms voor een heel seizoen. Dat betekent dat er lange tijd geen eten is. Als de klimaatverandering in dit tempo doorzet, zullen de oogsten van boeren in sommige ontwikkelingslanden in 2020 met 50% zijn afgenomen. Gelukkig weten we steeds meer over duurzame landbouw technieken die kleinschalige boeren en boerinnen weerbaar maken tegen klimaatverandering en die bijdragen aan duurzame voedselvoorziening.

Help mee boerinnen te versterken en honger terug te dringen

Doneer

Samen sterk

Ayet Margret (37) uit Oeganda werd door haar man mishandeld en kon nauwelijks voldoende voedsel verbouwen om haar kinderen te voeden. Ze vond steun en kracht bij een REFLECT-groep van ActionAid in haar dorp, een plek waar boerinnen samenkomen om te leren over hun rechten. Ze volgde training in landbouwtechnieken en ondernemersvaardigheden, waardoor ze haar boerenbedrijf kon uitbreiden en daarmee haar leefomstandigheden kon verbeteren. Nu is ze voorzitter van de REFLECT-groep en helpt ze andere vrouwen in een soortgelijke positie.

“Vroeger was ik eenzaam en bang om naar bijeenkomsten te gaan. Nu spreek ik voor groepen en ga ik zelfs in gesprek met de overheid om de positie van boerinnen te versterken.”

Dit doet ActionAid

  • ActionAid helpt boerinnen om zich te organiseren in bonden zodat ze sterker staan in het opeisen van hun rechten.

  • We geven (landbouw)trainingen, wapenen boerinnen tegen klimaatverandering en vergroten hun toegang tot land, krediet, zaden en mest.

  • We doen onderzoek en voeren campagne voor landrechten, klimaatadaptatie en een sterkere positie van boerinnen.

Uit verschillende studies blijkt dat investeren in kleinschalige landbouw één van de meest effectieve manieren is om honger en armoede tegen te gaan. ActionAid organiseert boerinnen in bonden om hun positie te versterken. Samen roepen we overheden op meer te investeren in kleinschalige lokale voedselproductie en landrechten van vrouwen te beschermen. Ook helpen we boerinnen zich te weren tegen klimaatverandering met klimaatbestendige zaden en duurzame landbouwtrainingen. Tot slot doen we onderzoek naar landroof en brengen we internationale drijfveren daarachter, zoals verkeerd biobrandstofbeleid, aan het licht via lobby en campagnes. Tegelijkertijd steunen we de slachtoffers van landroof bij het opkomen voor het behoud van hun land of een passende compensatie.

Een greep uit onze resultaten

  • 5.000 vrouwen

    namen deel aan ‘Women2Kilimanjaro’: een massa-mobilisatie van boerinnen die vanuit 20 landen afreisden naar lokale chiefs, regeringsleiders en zelfs de Verenigde Naties om hun landrechten te claimen.

  • Limiet biobrandstof

    Dankzij een gezamenlijke EU-campagne besloten de Nederlandse overheid en de Europese Raad om het gebruik van biobrandstoffen uit voedselgewassen te beperken. Een groot succes, aangezien biobrandstoffen schadelijke effecten hebben op het gebied van milieu en mensenrechten in het Zuiden, zoals landroof en honger.

  • Zadenleenstelsel

    in Oeganda profiteerden van een zadenproject, waarbij ze dankzij een leenstelsel zaden van elkaar konden hergebruiken. Hierdoor kunnen zij niet alleen hun kinderen voeden, maar zijn ze ook economisch zelfstandig. Het project is inmiddels uitgebreid naar andere regio’s

  • 22.000 boerinnen

    in vijf Afrikaanse landen konden via ActionAid hun toegang tot en controle over land en landbouwmiddelen vergroten. Georganiseerd in bonden kunnen de boerinnen nu aanspraak maken op zaden, landbouwgereedschap en krediet.

  • Wereldwijde boerinnenbonden

    Door de jaren heen bracht ActionAid overal ter wereld vrouwen bijeen in boerinnenbonden. Zo droegen we in Malawi bij aan de oprichting en activiteiten van de Coalition of Women Farmers die inmiddels is uitgegroeid naar 60.000 leden en erkenning kreeg van UNESCO. In India hielpen we 27.000 Dalit vrouwen met hun aanvraag om land op eigen naam te registreren en ook in Mozambique, Sierra Leone en Guatamala brachten we duizenden vrouwen op de been.

  • Landroof tegen gehouden

    In Kenia en Tanzania steunde ActionAid lokale boeren om landroof door biobrandstofbedrijven aan te vechten. Met succes. Ruim 30.000 mensen konden hierdoor hun land behouden.

  • Een miljoen handtekeningen

    Met een miljoen handtekeningen is het kleinschalige boeren in Oeganda gelukt om een landbouw – belastingverhoging tegen te houden.

Meer weten over land en voedsel?

Ilse Heeremans werkt op de thema’s landrechten, voedsel en klimaatverandering. Zowel bij beleidsmakers als het bredere publiek vraagt ze aandacht voor de gevolgen van klimaatverandering voor vrouwen en de uitdagingen die zij hebben in het veiligstellen van hun landrechten. Tijdens haar studie Urban Environmental Management heeft ze een afstudeeronderzoek geschreven over duurzame stedelijke voedselsystemen. Daarnaast heeft Ilse stage gelopen bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken waar ze zich bezig hield met onderwerpen als voedselzekerheid en capaciteitsopbouw.

Neem contact op met Ilse

Beleidsadviseur Land, Voedsel en Klimaat

020-5206210

ilse.heeremans@actionaid.org